Exames de anos anteriores

Exames de anos anteriores

Xullo de 2021

Sexa $S$ a esfera $x^2+y^2+z^2=1$ e sexa \[ \mathbf{x}(u,v) =(\cos u \cos v,\sin u \cos v,\sin v), \] unha parametrización de $S$, $-\pi<u<\pi$, $-\pi/2<v<\pi/2$.

  1. Sexa o campo de vectores de $\R^3$, $\mathbf{F}(x,y,z)=(-y,x,0)$.
    1. Defini-lo concepto de campo de vectores tanxente a unha superficie ó longo dunha curva. Probar que $\mathbf{F}$ é un campo de vectores tanxente a $S$ ó longo das curvas $z=$ constante.
    2. Defini-lo concepto de campo de vectores tanxente paralelo ó longo dunha curva contida na superficie. ¿É $\mathbf{F}$ un campo de vectores tanxente paralelo ó longo da curva $z=0$.
  2. Usando o teorema de Gauss-Bonnet, calcula-la área da rexión $R\subset S$, limitada polas curvas \[ \begin{aligned} C_1 &{}=\{(x,y,z)\in S: x=0\},\\[3ex] C_2 &{}=\{(\cos t,\sin t,0)\in S: -\pi/4\leq t\leq\pi/4\},\\[1ex] C_3 &{}=\Bigl\{ \Bigl(\frac{\sqrt{2}}{2}\cos t,\frac{\sqrt{2}}{2}\sin t,\frac{\sqrt{2}}{2}\Bigr) \in S: -\pi/4\leq t\leq\pi/4\Bigr\},\\ C_4 &{}=\Bigl\{ \Bigl(\frac{\sqrt{2}}{2}\cos t,\frac{\sqrt{2}}{2}\cos t,\sin t\Bigr)\in S: 0\leq t\leq\pi/4\Bigr\},\\ C_5 &{}=\Bigl\{ \Bigl(\frac{\sqrt{2}}{2}\cos t,-\frac{\sqrt{2}}{2}\cos t,\sin t\Bigr)\in S: 0\leq t\leq\pi/4\Bigr\}. \end{aligned} \]
  3. Sexa $p=(1,0,0)$ e $\mathbf{w}=(0,1,1)\in T_p S$. Calcula-lo vector transportado paralelo en $S$ ó longo da curva $z=0$ do vector $\mathbf{w}$ dende o punto $p$ ata o punto $q=(\sqrt{2}/2,\sqrt{2}/2,0)$.
  4. Calcula-las coordenadas en $\R^3$ do punto $\exp_p(\mathbf{v})$ de $S$ para $p=(1,0,0)\in S$ e $\mathbf{v}=(0,-\pi/4,0)\in T_p S$.
Campo de vectores tanxente á esfera.
Campo tanxente á esfera.
Problema de Gauss-Bonnet da esfera (fronteira exterior).
Fronteira exterior.
Problema de Gauss-Bonnet da esfera (fronteira interior).
Fronteira interior.
Transporte paralelo na esfera ó longo dun ecuador.
Transporte paralelo.

Razoar se son verdadeiras ou falsas as seguintes afirmacións:

  1. O cono $S=\{(x,y,z)\in\R^3:z^2=3(x^2+y^2),z>0\}$ é unha superficie orientable.
  2. Sexa $S\subset\R^3$ unha superficie regular e $\pi\subset\R^3$ un plano tal que $\pi\cap S$ é unha curva regular e $\pi$ contén os vectores normais a $S$ en cada punto da curva $\pi\cap S$. Entón $\pi\cap S$ é, cando está parametrizada proporcionalmente ó arco, unha xeodésica de $S$.
  3. Se a curvatura integral do elipsoide $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}+\frac{z^2}{c^2}=1$ vale $4\pi$, entón $a=b=c$, é dicir, o elipsoide é unha esfera.

Sexa ${V}$ un campo de vectores diferenciable, unitario, e tanxente ó longo dunha curva regular $\alpha\colon I\to S$ contida nunha superficie regular $S$ orientada por $\mathbf{N}$.

  1. Demostrar que existe unha función diferenciable $\lambda\colon I\to\R$ tal que \[ \frac{DV}{dt}(t)=\lambda(t)\bigl(\mathbf{N}(t)\times V(t)\bigr), \] onde $\frac{DV}{dt}$ denota a derivada covariante do campo $V$ ó longo de $\alpha$.
  2. Demostrar que se $\alpha$ está parametrizada polo parámetro lonxitude de arco $s$ e $V(s)=\alpha'(s)$, entón a función $\lambda$ é precisamente a curvatura xeodésica de $\alpha$ en $S$.

Xuño de 2023

Considérase o hiperboloide dunha folla $S=\{(x,y,z)\in\mathbb{R}^{3}: x^{2}+y^{2}-z^{2}=1\}$, que pode ser parametrizado como superficie de revolución mediante \[ \mathbf{x}(t, \theta)=(\cosh t \cos \theta, \cosh t \sin\theta, \sinh t), \] $t\in\R$, $-\pi<\theta<\pi$.

Sexan $p=(1,0,0)\in S$ e $\mathbf{v}=(0,\frac{5}{2}\pi,0)\in T_pS$.

  1. Calcula-lo transporte paralelo de $\mathbf{v}$ ó longo da curva intersección de $S$ co plano $y=0$.
  2. Calcular $\exp_p(\mathbf{v})$.
Transporte paralelo na esfera ó longo dun meridiano do hiperboloide dunha folla.
Transporte paralelo.

Calcula tódolos termos da fórmula de Gauss-Bonnet para a rexión da esfera $\mathbb{S}^2$ delimitada pola intersección de dita esfera cos planos $y=0$ e $y=x$, con $y\leq x$.

Problema de Gauss-Bonnet nun octante de esfera.
Fronteira da rexión.

Responde-las seguintes cuestións xustificando a resposta:

  1. ¿É orientable a superficie dada pola gráfica dunha función diferenciable?
  2. ¿A curvatura integral do elipsoide $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}+\frac{z^2}{c^2}=1$ está dada por $4\pi \sqrt[3]{(abc)^2}$?
  3. ¿Se $\exp_p(\mathbf{v})$ está definido, entón tamén o está $\exp_p(t\mathbf{v})$ para todo $t\in[0,1]$?
  4. ¿As coordenadas polares xeodésicas son un sistema ortogonal de coordenadas locais?
  5. ¿A curvatura xeodésica dunha curva regular é independente da súa parametrización?
  6. ¿Entre dous puntos dunha superficie conexa, pode haber máis dunha xeodésica que os una?

Probar que, para cada punto $p$ dunha superficie regular $S$ e cada vector tanxente $\mathbf{v}\in T_pS$, existe unha xeodésica $\gamma\colon(-\epsilon,\epsilon)\to S$ tal que $\gamma(0)=p$ e $\gamma'(0)=\mathbf{v}$, para algún $\epsilon>0$ suficientemente pequeno. Deducir previamente as ecuacións dunha xeodésica en coordenadas locais.

Demostrar que a estructura complexa $J$ dunha superficie regular orientable $S$ en $\mathbb{R}^3$ conmuta co operador derivada covariante $\frac{D}{dt}$, é dicir, que $\frac{D}{dt}JV(t)=J\frac{D}{dt}V(t)$ para todo campo de vectores diferenciable $V(t)$ tanxente a $S$ ó longo dunha curva $\alpha(t)$ en $S$.

Maio de 2024

Considerémo-la superficie regrada $S$ parametrizada por \[ \mathbf{x}(u,v)={}(\sinh u,\,u,\,\cosh u)+v\bigl(\phi(u),\,0,\,\phi(u)\bigr), \] con $u$, $v\in\mathbb{R}$, e onde $\phi\colon\R\to\R$ é a función analítica \[ \phi(u)= \begin{cases} \frac{e^u-1}{u} & \text{se $u\neq 0$},\\ 1 & \text{se $u=0$.} \end{cases} \] O vector normal unitario de $S$ é \[ \mathbf{N}_{\mathbf{x}(u,v)}=\frac{1}{\sqrt{2+e^{-2u}}}\bigl(1,-e^{-u},-1\bigr). \] Considérase o campo de vectores $\mathbf{V}(x,y,z)=(1,0,1)$.

  1. ¿Son as curvas $v$-paramétricas xeodésicas?
  2. Comprobar que o campo de vectores $\mathbf{V}$ é tanxente á superficie.
  3. Sexa $\alpha(t)=\mathbf{x}(t,0)$. Probar que $\mathbf{V}$ é paralelo ó longo de $\alpha$.
  4. Calcula-lo transporte paralelo ó longo de $\alpha$ do vector $(-1,-2,1)$ desde o punto $(0,0,1)$ ata o punto $(3/4, \log 2, 5/4)$.
  5. Calcular $\exp_p(\mathbf{w})$ sendo $p=(0,0,1)$ e $\mathbf{w}=(2,0,2)$.

En primeiro lugar calcularémo-lo vector normal dado pola aplicación de Gauss. Para iso calculámo-los campos de vectores coordenados e o seu producto vectorial: \[ \begin{aligned} \textbf{x}_u &{}= (\cosh(u) + v\,\phi'(u), 1, \sinh(u) + v\,\phi'(u)),\\ \textbf{x}_v &{}= (\phi(u), 0, \phi(u)),\\[1ex] \textbf{x}_u \times \textbf{x}_v &{}= \begin{vmatrix} \textbf{i} & \textbf{j} & \textbf{k} \\ \cosh(u) + v\,\phi'(u) & 1 & \sinh(u) + v\,\phi'(u) \\ \phi(u) & 0 & \phi(u) \end{vmatrix} \\ &{}= (\phi(u), \phi(u)(\sinh(u) - \cosh(u)), -\phi(u)) \\ &{}= (\phi(u), -\phi(u)e^{-u}, -\phi(u)),\\[1ex] \lVert\textbf{x}_u \times \textbf{x}_v\rVert &{}=\phi(u)\sqrt{2+e^{-2u}}, \end{aligned} \] de onde deducimos \[ \textbf{N}_{\textbf{x}(u,v)} = \frac{\left(1, -e^{-u}, -1\right)}{\sqrt{2 + e^{-2u}}}. \]

A continuación resolvémo-lo exercicio.

1. Se $u = u_0$ é constante, a curva $\beta(v) = \textbf{x}(u_0,v)$ é unha recta pasando polo punto ${(\sinh u_0,\,u_0,\,\cosh u_0)}$ con velocidade ${(\phi(u_0),\,0,\,\phi(u_0))}$ (parametrizada por velocidade constante), así que é unha xeodésica de $S$.

2. Como \[ \begin{aligned} \langle \textbf{V}_{\textbf{x}(u,v)}, \textbf{N}_{\textbf{x}(u,v)} \rangle &{}=\frac{1}{\sqrt{2 + e^{-2u}}} \langle (1,0,1),(1, -e^{-u}, -1)\rangle\\ &{} = 0, \end{aligned} \] temos que $\textbf{V}$ é tanxente a $S$.

3. A expresión explícita de $\alpha(t)$ é \[ \alpha(t) = \textbf{x}(t,0) = (\sinh(t), t, \cosh(t)). \] Como $\textbf{V}$ é un campo de vectores tanxente e constante ó longo de $S$, é paralelo ó longo de $\alpha$ (en xeral ó longo de calquera curva sobre $S$).

4. Temos \[ \begin{aligned} \alpha(0) &{}= (0, 0, 1),\\ \alpha(\log 2) &{}= \left(\frac{3}{4}, \log 2, \frac{5}{4}\right). \end{aligned} \] Como sabemos que $\textbf{V}$ é paralelo ó longo de $\alpha$, e aplicarlle a estructura complexa a un campo paralelo dá outro campo paralelo, $J\textbf{V}$ tamén será paralelo ó longo de $\alpha$. Facemos este cálculo: \[ \begin{aligned} J\textbf{V}_{\alpha(t)} &{}= \textbf{N}_{\alpha(t)} \times \textbf{V}_{\alpha(t)}\\ &{}= \frac{1}{\sqrt{2 + e^{-2t}}} \begin{vmatrix} \textbf{i} & \textbf{j} & \textbf{k} \\ 1 & -e^{-t} & -1 \\ 1 & 0 & 1 \end{vmatrix}\\ &{} = \frac{\left(-e^{-t}, -2, e^{-t}\right)}{\sqrt{2 + e^{-2t}}}. \end{aligned} \] En concreto, \[ J\textbf{V}_{\alpha(0)} = \frac{(-1,-2,1)}{\sqrt{3}}. \] Polo tanto, o transporte paralelo buscado é \[ \begin{aligned} P(\alpha)_0^{\log 2}(-1,-2,1) {}={}& P(\alpha)_0^{\log 2}\left(\sqrt{3} \, J\textbf{V}_{\alpha(0)}\right)\\ {}={}&\sqrt{3} \, J\textbf{V}_{\alpha(\log 2)} \\ {}={}& \sqrt{3}\frac{\left(-1/2, -2, 1/2\right)}{\sqrt{9/4}}\\ {}={}&\frac{\sqrt{3}}{3}(-1,-4,1), \end{aligned} \]

5. Ensaíamo-la curva \[ \gamma(t) =\textbf{x}(0,t) =(t,0,t+1), \] que satisfai $\gamma(0)=(0,0,1)$, $\gamma'(0)=(1,0,1)$, e que é unha xeodésica pois é unha recta parametrizada con velocidade constante. Empregando o lema de homoxeneidade, \[ \begin{aligned} \exp_{(0,0,1)}(2,0,2) &{}=\exp_{\gamma(0)}\bigl(2\gamma'(0)\bigr)\\ &{}=\gamma(2)\\ &{}=(2,0,3), \end{aligned} \] que é a solución buscada.

Superficie regrada
Transporte paralelo ó longo da curva $\alpha$ da superficie regrada.

Determinar se as seguintes afirmacións son verdadeiras ou falsas xustificando a resposta:

Rexión do non simple do plano.
Rexión non simple $R$.
  1. Se $S$ é unha superficie isométrica á esfera unidade $\mathbb{S}^2(1)$, entón existe un movemento ríxido $F\colon\mathbb{R}^3\to\mathbb{R}^3$ tal que $F(S)=\mathbb{S}^2(1)$.
  2. Consideremos no plano a orientación dada polo sentido de xiro antihorario. Entón, o borde da rexión non simple $R$ da figurarexión non simple $R$ da figura está orientado positivamente.
  3. Sexa $S$ unha superficie regular e $p\in S$. Entón, a aplicación exponencial $\exp_p$ define un difeomorfismo entre unha veciñanza aberta da orixe de $T_p S$ e unha veciñanza aberta de $p$ en $S$.
  4. Unha superficie con curvatura de Gauss $K=1$ é localmente isométrica á esfera unidade $\mathbb{S}^2(1)$.
Rexión do non simple do plano.
Rexión non simple $R$.

Sexa $S$ a superficie definida pola parametrización \[ \mathbf{x}(u,v)=(u,\,v,\,uv),\quad u,v\in\R. \] Calcular, utilizando a fórmula de Gauss-Bonnet, a curvatura integral da rexión $R$ limitada polas curvas paramétricas \[ \begin{aligned} C_1\colon &{\ }u=0,\ 0\leq v\leq 1, & C_2\colon &{\ }u=1,\ 0\leq v\leq 1,\\ C_3\colon &{\ }v=0,\ 0\leq u\leq 1, & C_4\colon &{\ }v=1,\ 0\leq u\leq 1. \end{aligned} \]

Rexión nun paraboloide hiperbólico.
Rexión nun paraboloide hiperbólico no que aplica-lo teorema de Gauss-Bonnet.

Probar que toda superficie regular compacta ten un punto elíptico (é dicir, un punto $p$ tal que $K(p)>0$).

Sexa $\gamma\colon I\to S$ unha xeodésica parametrizada por lonxitude de arco nunha superficie orientada $S$. Probar que $\bigl(\gamma'(t),J\gamma'(t)\bigr)$ é unha base ortonormal paralela positivamente orientada ó longo de $\gamma$.